Vĩnh Phúc từ lâu đã mang vị thế chiến lược, là điểm tựa đắc địa trong các cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc của cha ông. Chính truyền thống đấu tranh kiên cường ấy đã hun đúc nên những con người chân chất, bền bỉ và giàu khát vọng. Đây là cái nôi văn hóa vững chãi, nuôi dưỡng lòng quả cảm để quê hương vươn mình mạnh mẽ như hôm nay.

Khởi nghĩa Hai Bà Trưng (Năm 40)

Năm 40, Hai Bà Trưng phất cờ khởi nghĩa tại Mê Linh (Vĩnh Phúc), quét sạch quân Đông Hán và giành lại độc lập cho 65 huyện thành. Đây là cuộc khởi nghĩa đầu tiên do phụ nữ lãnh đạo, khẳng định ý chí bất khuất của người dân Vĩnh Phúc trước mọi kẻ thù.

Chiến dịch Trần Hưng Đạo (1951)

Còn được gọi là Chiến dịch Trung Du. Đây là một trong những chiến dịch lớn của quân đội ta đánh vào tuyến phòng thủ của Pháp tại Vĩnh Yên.

Chống quân Nguyên Mông (Thế kỷ XIII)

Địa danh Bình Bộ Đầu (nay thuộc huyện Yên Lạc) là nơi diễn ra trận đánh lịch sử của quân dân nhà Trần, góp phần quét sạch quân xâm lược Mông Cổ ra khỏi bờ cõi lần thứ nhất (1258).

Trận đánh tại Núi Đanh

Quân và dân ta đã gây cho địch nhiều tổn thất nặng nề, khẳng định khả năng tác chiến hiệp đồng giữa bộ đội chủ lực và dân quân du kích địa phương.

Chống quân Minh (Thế kỷ XV)

Trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn, vùng đất Vĩnh Phúc là nơi diễn ra những trận đánh chia cắt quân tiếp viện của nhà Minh, tiêu biểu là chiến thắng tại cửa ải Chi Lăng - Xương Giang có sự đóng góp sức người sức của rất lớn từ nhân dân địa phương.

Phong trào du kích

Các địa danh như Thanh Lãng (Bình Xuyên) hay Chiến khu Ngọc Thanh đã trở thành nỗi khiếp sợ của quân thù với lối đánh "xuất quỷ nhập thần".

Lịch sử tạo nên tầm vóc, còn Văn hóa nuôi dưỡng tâm hồn. Đây chính là hai trụ cột song hành tạo nên một Vĩnh Phúc đậm đà bản sắc.

Là biểu tượng thiêng liêng nhất trong đời sống tâm linh của người dân Vĩnh Phúc, "Lễ hội Tây Thiên" là sự kết hợp độc đáo giữa tín ngưỡng thờ Mẫu và Phật giáo. Cứ mỗi dịp rằm tháng Hai âm lịch, người dân và du khách lại cùng hội tụ để tôn vinh Quốc Mẫu Lăng Thị Tiêu – vị nữ anh hùng đã có công giúp vua Hùng chiêu mộ binh sĩ đánh đuổi giặc ngoại xâm và dạy dân trồng lúa nước.

Các hoạt động chính ở Lễ hội diễn ra như:

Lễ hội được mở đầu bằng nghi thức rước kiệu

Nghi thức dâng hương trang trọng từ đền Mẫu Sinh đến đền Thượng

Các trò chơi dân gian, hoạt động đặc sắc

Cáp treo xuyên qua rừng đại ngàn để chiêm bái cảnh chùa giữa mây ngàn.

Khác với vẻ thanh tịnh nơi cửa Phật, Lễ hội Chọi trâu Hải Lựu tại Sông Lô lại mang đến một khí thế rực lửa, biểu trưng cho "tinh thần thượng võ đất thép".

Diễn ra vào ngày 16 và 17 tháng Giêng hàng năm, lễ hội tôn kính gọi trâu là "Ông Cầu", thể hiện tính cộng đồng sâu sắc khi được cả xóm chung tay chăm sóc. Những trận đấu kịch tính không chỉ phô diễn sức mạnh mãnh liệt sự dẻo dai mà còn là minh chứng cho tinh thần kiên cường, không khuất phục.

Sau những giờ phút quyết đấu, trâu được tế lễ để cầu mong một năm mới mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, khép lại một nét đẹp văn hóa tâm linh đậm chất bản sắc của vùng đất ven sông Lô.